Tổng hợp 14 Đề thi Văn vào 10 Nghệ An (Kèm đáp án)

Nội dung text: Tổng hợp 14 Đề thi Văn vào 10 Nghệ An (Kèm đáp án)

1. Tổng hợp 14 Đề thi Văn vào 10 Nghệ An (Kèm đáp án) - DeThi.edu.vn - Ông Hai người yêu làng mạnh mẽ, say sưa, hãnh diện thành thói quen khoe làng, qua tình huống thử thách tình cảm đó càng trở nên sâu sắc hơn. - Chứng tỏ Kim Lân am hiểu sâu sắc về người nông dân và thế giới tinh thần của họ. DeThi.edu.vn
2. Tổng hợp 14 Đề thi Văn vào 10 Nghệ An (Kèm đáp án) - DeThi.edu.vn ĐỀ SỐ 3 SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO KỲ THI TUYỂN SINH VÀO LỚP 10 THPT NGHỆ AN NĂM HỌC: 2023 - 2024 Môn thi: Ngữ văn ĐỀ CHÍNH THỨC Thời gian: 120 phút (không kể thời gian phat đề) Câu 1. Đọc hiểu (2,0 điểm) Đọc đoạn trích: ... Ốc sên con luôn thấy bực bội với cai vỏ vừa nặng vừa vụng về của mình, nó bèn hỏi mẹ: - "Tại sao con lại phải vác cái vỏ này? Con sâu róm không có xương, bò cũng rất chậm, sao nó không cần có vỏ?" Sên mẹ đáp: - “Vì sâu róm có thể hóa thành bươm bướm, nó có thể bay rất cao, bầu trời có thể bảo vệ cho nó." Sên nhỏ lại hỏi: - "Thế còn giun thì sao? Nó cũng không có xương, bò cũng không nhanh, lại không cần có vỏ." Sên mẹ trả lời: - “Vì giun có thể chui xuống đất, đất sẽ bảo vệ cho nó." Sên nhỏ nghe xong bỗng òa lên khóc: - "Số chúng ta thật khổ, bầu trời và mặt đất đều không bảo vệ cho ta.” Sên mẹ cười nói: - "Thế nên chúng ta mới có vỏ, chúng ta không dựa vào trời, đất mà dựa vào chính mình!"... (Trích Từ hạt cát đến ngoc trai, Marcus Aurelius, NXB Thanh niên, 2017, tr.181) Thực hiện các yêu cầu sau: a. Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích. b. Theo đoạn trích, vì sao sâu róm và giun không cần có vỏ? c. Hình ảnh cái vỏ trong cách nhìn của ốc sên con và ốc sên mẹ khác nhau như thế nào? d. Nếu một thông điệp có ý nghĩa mà em nhận được từ đoạn trích. Câu 2. Nghị luận xã hội (3,0 điểm) Dù bạn là ai thì bạn cũng luôn có sẵn trong mình những giá trị nhất định... Hãy viết bài văn trình bày suy nghĩ về sự cần thiết của việc phát huy giá trị bản thân. Câu 3. Nghị luận văn học (5,0 điểm) Phân tích đoạn thơ sau: Ta hát bài ca gọi cá vào, Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao. Biển cho ta cá như lòng mẹ Nuôi lớn đời ta tự buổi nào. Sao mờ, kéo lưới kịp trời sáng Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng. Vảy bạc đuôi vàng loé rạng đông, Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng. DeThi.edu.vn
3. Tổng hợp 14 Đề thi Văn vào 10 Nghệ An (Kèm đáp án) - DeThi.edu.vn Câu hát căng buồm với gió khơi, Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời. Mặt trời đội biển nhô màu mới, Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi. (Trích Đoàn thuyền đánh cá Huy Cận, Ngữ văn 9, Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2022, tr.140) DeThi.edu.vn
4. Tổng hợp 14 Đề thi Văn vào 10 Nghệ An (Kèm đáp án) - DeThi.edu.vn ĐÁP ÁN Câu 1: a. Phương thức biểu đạt chính: tự sự. b. "Vì chị sâu róm sẽ biến thành bướm, bầu trời sẽ bảo vệ chị ấy". "Vì em giun đất sẽ chui xuống đất, lòng đất sẽ bảo vệ em ấy". c. Với ốc sên con cái vỏ là một thứ nặng nề, cồng kềnh và không có giá trị Với ốc sên mẹ vỏ là phương tiện để bảo vệ cơ thể của chúng. Đồng thời ốc sên mẹ cũng cho thấy, chúng không cần dựa vào ai mà chỉ cần dựa vào chính bản thân mình không ngừng nỗ lực, cố gắng để bảo vệ bản thân, sống và phát triển. d. Học sinh nêu thông điệp có ý nghĩa với mình. - Cuộc sống không hề hoàn hảo, hãy trân trọng và nâng niu những gì mình đang có. - Dựa vào chính bản thân mình và nỗ lực, cố gắng không ngừng. Câu 2. 1. Giới thiệu vấn đề: dù bạn là ai thì bạn vẫn luôn có sẵn trong mình những giá trị nhất định. Mỗi chúng ta đều có giá trị của riêng mình bởi vậy việc cần thiết đó chính là phải biết phát huy giá trị của bản thân. 2. Giải thích - Giá trị của bản thân: Giá trị của bản thân là ý nghĩa của sự tồn tại của mỗi con người, là nội lực riêng trong mỗi con người. Giá trị của bản thân là ưu điểm, điểm mạnh vượt trội của mỗi người so với những người khác khiến mình có một cá tính riêng, dấu ấn riêng không trộn lẫn với đám đông. => Mỗi người hãy phát huy giá trị của chính mình. 3. Bàn luận - Sự cần thiết phát huy giá trị bản thân: + Phát huy giá trị bản thân sẽ giúp chúng ta tự tin hơn với chính mình. + Phát huy được giá trị bản thân ta sẽ góp phần giúp cho xã hội ngày càng phát triển. + Phát huy giá trị của bản thân cũng là một cách giúp ta không ngừng nỗ lực, cố gắng vươn lên. +.... - Giá trị bản thân không đơn thuần chỉ là tiền tài, vật chất bên ngoài mà còn là giá trị bên trong tâm hồn. - Phê phán những người thiếu tự tin về bản thân, luôn sống rụt rõ e sợ. 4. Tổng kết vấn đề. Câu 3. Dàn ý tham khảo 1. Giới thiệu tác giả, tác phẩm, đoạn thơ - Huy Cận là một trong số những gương mặt tiêu biểu của nền thơ ca Việt Nam hiện đại. - Đoàn thuyền đánh cá là một trong những tác phẩm tiêu biểu của Huy Cận - Bài thơ không chỉ là khúc ca về vẻ đẹp của thiên nhiên mà còn thể hiện vẻ đẹp của con người lao động trên biển. Đặc biệt là trong đoạn trích: Ta hát bài ca gọi cá vào Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi 2. Phân tích DeThi.edu.vn
5. Tổng hợp 14 Đề thi Văn vào 10 Nghệ An (Kèm đáp án) - DeThi.edu.vn Lời ca không chi xuất hiện khi đoàn thuyền đánh cá ra khơi mà còn xuất hiện khi đoàn thuyền đánh cá trên biển: Ta hát bài ca gọi cá vào, Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao. Biển cho ta cá như lòng mẹ Nuôi lớn đời ta tự buổi nào - Lời ca gọi cá vào gợi lên nhịp sống lao động đầy niềm vui, tâm hồn phóng khoáng yêu lao động. - Người dân làng chài lao động trên biển không chỉ bằng sức lao động, niềm vui lao động phơi phới mà còn có thiên nhiên đồng hành. - Hình ảnh so sánh “Biển cho ta cá như lòng mẹ”: biển là cội nguồn của sự sống; gợi lên sự ấm áp bao dung của lòng mẹ, sự gần gũi, yêu thương con người. Sao mờ, kéo lưới kịp trời sáng Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng. Vảy bạc đuôi vàng loé rạng đông, Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng - Hình ảnh “ta keo xoăn tay” gợi vẻ đẹp khỏe khoắn của người dân chài lưới. Đồng thời cho thấy đó là một mẻ lưới bội thu với những khoang thuyền đầy ắp cá. - Từ khung cảnh hăng say trên biển tác giả gợi ra hàng loạt biểu tượng: cuộc chạy đua với thời gian của con người để bình lên là có kết quả của lao động (qua từ kịp); con người chiến thắng với bao thành quả lao động quý giá; gợi vẻ đẹp của người lao động miền biển. => Tác giả vẻ lên một bức tranh thiên nhiên hùng vĩ; sự giàu có, hào phóng của biển; hình tượng người lao động bình dị mà lớn lao phi thường. - Nếu đoàn thuyền đánh cá ra đi trong câu hát thì đoàn thuyền đánh cá trở về cũng trong câu hát. Câu hát căng buồm với gió khơi, Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời. Mặt trời đội biển nhô màu mới, Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi. - Khi trở về khúc ca lại là “với gió khơi” gợi niềm vui phơi phới khi họ trở về trên con thuyền đầy ắp cá. - Phép nhân hóa – đoàn thuyền trở thành một sinh thể sống. Tác giả tái hiện cuộc chạy đua cùng thời gian để tôn lên tầm vóc con người. Gợi lên niềm hân hoan của cả thiên nhiên và con người khi đón chào ngày mới. - Đoàn thuyền trở về trong ánh sáng rực rơ huy hoàng. Trước hết là ánh sáng của mặt trời lúc bình minh. Muôn vàn mắt cá đang lấp lánh ánh mặt trời – nó là ánh sáng của lao động. => Khổ thơ mang âm hưởng của bản anh hùng ca lao động, thể hiện niềm vui phơi phới khi làm chủ đất trời của con người. 3. Đánh giá - Huy Cận đã khắc họa thành công nhiều hình ảnh đẹp, thể hiện sự hài hòa giữa thiên nhiên và con người lao động. - Âm hưởng vừa khỏe khoắn, sôi nổi vừa phơi phới, bay bổng; cách gieo vần biến hóa linh và bút pháp lãng mạn. DeThi.edu.vn
6. Tổng hợp 14 Đề thi Văn vào 10 Nghệ An (Kèm đáp án) - DeThi.edu.vn - Đoạn thơ khắc hoạ thành công hình ảnh con người lao động mới với tâm hồn phóng khoáng, yêu lao động. - Bộc lộ niềm vui, niềm tự hào của tác giả trước đất nước và cuộc sống DeThi.edu.vn
7. Tổng hợp 14 Đề thi Văn vào 10 Nghệ An (Kèm đáp án) - DeThi.edu.vn ĐỀ SỐ 4 SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỀ THI TUYỂN SINH VÀO LỚP 10 THPT NGHỆ AN NĂM HỌC: 2022 – 2023 MÔN THI: NGỮ VĂN ĐỀ THI CHÍNH THỨC Thời gian: 120 phút (không kể thời gian giao đề) Câu 1. (3 điểm) Đọc đoạn trích: Đó là mùa của những tiếng chim reo Trời xanh biếc, nắng tràn trên khắp ngả Đất thành cây, một trào lên vị quả Bước chân người bỗng mở những đường đi Đó là mùa của những buổi chiều Cánh điều giấy nghiêng vòm trời cao vút Tiếng để thúc suốt đêm dài oi bức Tiếng cuốc dồn thúc giục nắng đang trưa ( ) Mùa hạ của tôi, mùa hạ đã đi chưa Ôi tuổi trẻ bao khát khao còn, hết? Mà mặt đất màu xanh là vẫn biển Quả ngọt ngào thắm thiết vẫn màu hoa. (Trích Mùa hạ, Xuân Quỳnh, Thơ Xuân Quỳnh, NXB Kim Đồng, 2020, tr.122-123) Thực hiện các yêu cầu sau: a. Tìm từ chỉ màu sắc được sử dụng trong khổ thơ thứ nhất. b. Những âm thanh nào của thiên nhiên được miêu tả trong đoạn trích? c. Nêu tác dụng của câu hỏi tu từ: Mùa hạ của tôi, mùa hạ đã đi chưa Ôi tuổi trẻ bao khát khao còn, hết?. d. Đoạn trích gọi cho em cảm nghĩ gì về những mùa hạ đã đi qua tuổi thơ của mình? Câu 2. Nghị luận xã hội (3,0 điểm) Khát khao tuổi trẻ luôn giục giã con người cháy hết mình với những đam mê... Hãy viết bài văn trình bày suy nghĩ về sự cần thiết phải nuôi dưỡng những niềm đam mê đẹp đẽ của mỗi người trong cuộc sống. Câu 3. Nghị luận văn học (5,0 điểm) Phân tích vẻ đẹp nhân vật anh thanh niên trong đoạn trích sau: - ( ) Cháu ở đây có nhiệm vụ đo gió, đo mưa, đo nắng, tính mây, do chấn động mặt đất, dùng vào việc báo trước thời tiết hằng ngày, phục vụ sản xuất, phục vụ chiến đấu. Đây là máy móc của cháu. Cái thùng đo mưa này, ở đâu bác cũng trông thấy, mưa xong đổ nước ra cái cốc li phân mà đo. Cái này là máy nhật quang kị, ánh nắng mặt trời xuyên qua cái kính này, đốt các mảnh giấy này, cứ theo mức độ, hình dáng vết cháy mà định nắng. Đây là máy Vin, nhìn khoảng cách giữa các răng cưa mà đoán gió. Ban đêm không nhìn máy, cháu nhìn gió lay lá hay nhìn trời, thấy sao nào khuất, sao nào sáng, có thể nói được mây, tính được gió. Cái máy nằm dưới sâu kia là máy đo chấn động vỏ quả đất. Cháu lấy những con số, mỗi ngày báo về "nhà” bằng máy bộ đàm bốn giờ, mười một giờ, bảy giờ tối, lại một giờ sáng. Bản báo DeThi.edu.vn
8. Tổng hợp 14 Đề thi Văn vào 10 Nghệ An (Kèm đáp án) - DeThi.edu.vn ấy trong ngành gọi là "ấp”. Công việc nói chung dễ, chỉ cần chính xác. Gian khổ nhất là lần ghi và báo về lúc một giờ sáng. Rét, bác ạ. Ở đây có cả mưa tuyết đấy. Nửa đêm đang nằm trong chăn, nghe chuông đồng hồ chi muốn đưa tay tắt đi. Chui ra khỏi chặn, ngọn đèn bão vặn to đến cỡ nào vẫn thấy là không đủ sáng. Xách đèn ra vườn, gió tuyết và lặng im ở bên ngoài như chỉ chục đợi mình ra là ào ào xô tới. Cái lặng im lúc đó mới thật dễ sợ: nó như bị gió chặt ra từng khúc, mà gió thì giống những nhát chổi lớn muốn quét đi tất cả, ném vứt lung tung . Những lúc im lặng lạnh cóng mà lại hừng hực như cháy. Xong việc, trở vào, không thể nào ngủ lại được. Anh thanh niên đang nói, dừng lại. Và tại sao họa sĩ cảm giác mình bối rối? Vì nhác thấy người con gái nhỏ nhẹ, e lệ, đứng giữa các luống dơn, không cần hái hoa nữa, ôm nguyên bó hoa trong tay, lắng tại nghe? Vì họa sĩ đã bắt gặp một điều thật ra ông vẫn ao ước được biết, ôi, một nét thôi đủ khẳng định một tâm hồn, khơi gợi một ý sáng tác, một nét mới đủ là giá trị một chuyến đi dài.(...) Thì giờ ngắn ngủi còn lại thúc giục cả chính người họa sĩ già. Ông theo liền anh thanh niên vào trong nhà, đảo nhìn qua một lượt trước khi ngồi xuống ghế. Một căn nhà ba gian, sạch sẽ, với bàn ghế, sổ sách, biểu đồ, thống kê, máy bộ đàm. Cuộc đời riêng của anh thanh niên thu gọn lại một góc trải gian với chiếc giường con, một chiếc bàn học, một giá sách. Họa sĩ còn đang nheo mắt cố đọc tên các sách trên giá thì cô gái đã bước tới, dường như làm việc ấy hộ bố. Cô không trở lại bàn giữa và ngồi ngay xuống trước chiếc bàn học con, lật xem bìa một cuốn sách rồi để lại nguyên lật mở như cũ. Anh thanh niên rót nước chè mời bác già, ngoảnh lại tìm cô gái, thấy cô đang đọc, liền bưng cái chén con đến yên lặng đặt trước mặt cô. (Trích Lặng lẽ Sa Pa, Nguyễn Thành Long Ngữ văn 9, Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2021, tr.183-184). DeThi.edu.vn
9. Tổng hợp 14 Đề thi Văn vào 10 Nghệ An (Kèm đáp án) - DeThi.edu.vn HƯỚNG DẪN GIẢI Câu 1. a. Tìm từ chỉ màu sắc được sử dụng trong khổ thơ thứ nhất. Phương pháp: Căn cứ bài đọc hiểu, tìm ý. Cách giải: Từ chỉ màu sắc bao gồm: xanh biếc. b. Những âm thanh nào của thiên nhiên được miêu tả trong đoạn trích? Phương pháp: Căn cứ bài đọc hiểu, tìm ý. Cách giải: Các âm thanh xuất hiện trong đoạn thơ là: - Tiếng chim reo. - Tiếng dế. - Tiếng cuốc. c. Nêu tác dụng của câu hỏi tu từ: Mùa hạ của tôi, mùa hạ đã đi chưa Ôi tuổi trẻ bao khát khao còn, hết? Phương pháp: Căn cứ bài đọc hiểu, phân tích. Cách giải: Tác dụng của câu hỏi tu từ là: - Câu hỏi tu từ góp phần tăng sự gợi hình gợi cảm. - Ý thơ thể hiện sự ngỡ ngàng của một “cái tôi” âu lo trước dòng chảy của tháng năm và mùa hạ - tuổi trẻ của chính mình. - Câu hỏi tu từ thể hiện sự băn khoăn trước những khao khát của tuổi trẻ. d. Đoạn trích gọi cho em cảm nghĩ gì về những mùa hạ đã đi qua tuổi thơ của mình? Phương pháp: Phân tích. Cách giải: Học sinh đưa ra quan điểm cá nhân. Gợi ý: Đoạn trích đã gợi cho em những cảm nghĩ về mùa hạ là: - Mùa hạ gợi nhớ trong em về một tuổi thơ tràn ngập màu sắc, âm thanh, tràn ngập niềm vui. - Mùa hạ ấy cũng gắn với biết bao kỉ niệm về tuổi thơ với gia đình, bạn bè, - Không chỉ vậy, những kì nghỉ hè còn đem đến cho em những bài học để làm người, để rèn luyện bản thân: giúp đỡ gia đình, học tập, rèn luyện bản thân. - . Câu 2: Nghị luận xã hội (3,0 điểm) Khát khao tuổi trẻ luôn giục giã con người cháy hết mình với những đam mê... Hãy viết bài văn trình bày suy nghĩ về sự cần thiết phải nuôi dưỡng những niềm đam mê đẹp đẽ của mỗi người trong cuộc sống. Phương pháp: Phân tích, giải thích, tổng hợp. Cách giải: a. Yêu cầu hình thức: Viết đúng một bài văn khoảng 1 trang giấy thi. DeThi.edu.vn
10. Tổng hợp 14 Đề thi Văn vào 10 Nghệ An (Kèm đáp án) - DeThi.edu.vn b. Yêu cầu nội dung: Xác định vấn đề nghị luận: Sự cần thiết phải nuôi dưỡng những niềm đam mê đẹp đẽ của mỗi người trong cuộc sống. Kết họp các thao tác lập luận để giải quyết vấn đề * Mở bài: Giới thiệu khái quát vấn đề nghị luận: Sự cần thiết phải nuôi dưỡng những niềm đam mê đẹp đẽ của mỗi người trong cuộc sống. * Thân bài: - Giải thích niềm đam mê: Đam mê là sự yêu thích, hăng say theo đuổi 1 sở thích nào đó. -> Con người cần có đam mê và luôn phải cố gắng nuôi dưỡng những niềm đam mê đó. - Sự cần thiết phải nuôi dưỡng những niềm đam mê đẹp đẽ. + Việc nuôi dưỡng những niềm đam mê sẽ tạo ra động lực để con người vượt qua những khó khăn, chông gai trong cuộc sống. + Việc nuôi dưỡng đam mê giúp con người luôn sống với lý tưởng, cuộc sống sẽ trở nên có mục đích, ý nghĩa hơn. + Việc nuôi dưỡng những đam mê giúp con người trở nên nhiệt huyết, rèn luyện được nhiều đức tính tốt, lan tỏa năng lượng tích cực đến mọi người xung quanh. + . - Cần làm gì để nuôi dưỡng niềm đam mê: + Học cách kiên nhẫn với niềm đam mê của mình, không từ bỏ khi gặp khó khăn. + Luôn nhớ đến những lý do bắt đầu những đam mê đó + - Liên hệ mở rộng: + Phê phán những người sống không có đam mê hoặc để đam mê của mình tắt dần theo thời gian. + Nuôi dưỡng ngọn lửa đam mê đồng nghĩa với việc phải cố gắng nỗ lực để biến đam mê đó thành hiện thực. * Kết bài: Tổng kết vấn đề. Câu 3: Nghị luận văn học (5,0 điểm) Phân tích vẻ đẹp nhân vật anh thanh niên trong đoạn trích sau: Phương pháp: Phân tích, tổng hợp. Cách giải: 1. Mở bài: – Giới thiệu tác giả, tác phẩm. – Giới thiệu đoạn trích. – Giới thiệu nhân vật anh thanh niên. 2. Thân bài a. Công việc của anh thanh niên – Đoạn văn là lời của nhân vật thanh niên, nhân vật chính trong truyện Lặng lẽ Sa Pa. Nhân vật thanh niên đó sống một mình trên núi cao, quanh năm suốt tháng làm việc với cây và mây núi ở Sa Pa. – Công việc của anh là làm khí tượng kiêm vật lý địa cầu. Nhiệm vụ của anh là đo gió, đo mưa, đo gió, đo chấn động mặt đất và dự báo thời tiết hằng ngày phục vụ cho công việc chiến đấu và sản xuất. – Công việc của anh làm âm thầm, lặng lẽ một mình, báo về “ốp” đều đặn những con số để phục vụ sản xuất, chíên đấu. Công việc ấy đòi hỏi phải tỉ mỉ, chính xác, có tính trách nhiệm cao. DeThi.edu.vn