10 Đề kiểm tra giữa kì 1 môn Ngữ văn lớp 6 năm học 2026-2027 (Có ma trận, bản đặc tả và đáp án)

Nội dung text: 10 Đề kiểm tra giữa kì 1 môn Ngữ văn lớp 6 năm học 2026-2027 (Có ma trận, bản đặc tả và đáp án)

1. Biên soạn: DeThi.edu.vn Lời khuyên đầu tiên tôi nghe được như vậy. Tôi không sao quên được nó, dù sau này cuộc sống còn dạy dỗ nhiều điều khác nữa.” (Trích Chương I, Cuộc phiêu lưu kì lạ của Ong Vàng, Vũ Duy Thông) Câu 1. (1,0 điểm) Đoạn trích được kể theo ngôi thứ mấy? Nhân vật “tôi” yêu cầu các bác ong làm việc gì cho mình? Câu 2. (1,0 điểm) Xét cấu tạo hai từ “răng”, “trầm trầm” trong đoạn trích: từ nào là từ đơn, từ nào là từ láy? Nêu dấu hiệu cấu tạo của mỗi từ. Câu 3. (1,0 điểm) Vì sao các bác ong chuyển từ lo lắng sang tức giận sau cuộc hỏi đáp với nhân vật “tôi”? Dựa vào những điều cuộc hỏi đáp cho biết để giải thích. Câu 4. (1,0 điểm) Ở chi tiết “bác ong thợ cười rung đôi râu”, cách nhân hóa gợi cho em cảm nhận gì về bác ong trong lúc trò chuyện với ong non? Giải thích tác dụng của việc kết hợp cử chỉ cười với hình ảnh đôi râu. Câu 5. (1,0 điểm) Một bạn ghi cảm nhận: “Lời khuyên khiến tôi nhớ mãi.” Hãy viết lại câu này bằng cách mở rộng chủ ngữ “Lời khuyên” thành một cụm danh từ, làm rõ người đưa ra lời khuyên trong đoạn trích. Giữ nguyên vị ngữ và cho biết phần em thêm bổ sung thông tin gì. Câu 6. (1,0 điểm) Em nhỏ đã cố tự buộc dây giày nhưng chưa xong, trong khi chỉ còn vài phút để kịp xe đến trường. Có người khuyên: “Muốn em tự lập thì cứ để em tự làm, dù bị muộn.” Từ cách ứng xử của bác ong thợ, em đánh giá lời khuyên này thế nào? Chọn một chi tiết làm căn cứ và đề xuất cách xử lí vừa kịp giờ vừa giúp em tiếp tục tập tự làm. PHẦN II. VIẾT (4 điểm) Câu 7. (4,0 điểm) Viết bài văn kể lại một trải nghiệm em tự khắc phục một sai sót nhỏ trong học tập hoặc sinh hoạt. Kể bằng ngôi thứ nhất, làm rõ thời điểm em quyết định sửa sai, những việc em đã làm và sự thay đổi cảm xúc. Em tự chọn trải nghiệm phù hợp để chia sẻ; độ dài định hướng khoảng 350-450 chữ. 6
2. Biên soạn: DeThi.edu.vn ĐỀ THAM KHẢO ĐÁP ÁN VÀ HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ SỐ 01 GIỮA KÌ I - NĂM HỌC 2026-2027 Môn: Ngữ văn - Lớp: 6 Chấm theo thang điểm 10. Chấp nhận cách hiểu, cách diễn đạt khác có căn cứ và đáp ứng yêu cầu. Gợi ý không phải đáp án duy nhất. Điểm không vượt mức tối đa của từng tiêu chí; phần không đáp ứng hoặc bỏ trống cho 0 điểm. Cộng điểm thành phần rồi làm tròn điểm toàn bài đến một chữ số thập phân; không làm tròn riêng từng ý. Ví dụ: 7,25 thành 7,3; 7,75 thành 7,8. Với phần Viết, độ dài 350-450 chữ chỉ là định hướng: không tự động trừ điểm vì lệch số chữ, đánh giá theo biểu hiện thực tế. Không trừ hai lần cùng một lỗi: sai ngôi kể xét ở C1; thiếu/sơ lược nội dung xét ở C2-C3 theo chức năng từng tiêu chí; tổ chức xét ở C4; lỗi dùng từ, câu, chính tả xét ở C5. Việc xác định đúng trọng tâm ở C2 không thay điểm triển khai ở C3. PHẦN I. ĐỌC HIỂU (6 điểm) Câu 1. (1,0 điểm) Ngôi thứ nhất. Nhân vật tôi yêu cầu các bác ong mở cửa ngăn tổ cho mình. Chấp nhận cách nói mở nắp tổ hoặc mở cửa; không bắt nêu lí do nóng, ý muốn ra ngoài hay đánh giá thái độ. Tiêu chí chấm Nội dung / mức đáp ứng Điểm Nêu đúng ngôi thứ nhất: 0,5 điểm; sai hoặc bỏ trống: 0 điểm. Không bắt giải 0,5 thích tác dụng ngôi kể. Nêu yêu cầu mở cửa/mở nắp tổ cho mình: 0,5 điểm; việc khác hoặc bỏ trống: 0 điểm. Không trừ điểm vì thiếu mục đích hay lời nhận xét không được câu hỏi 0,5 yêu cầu. Câu 2. (1,0 điểm) “Răng” là từ đơn, gồm một tiếng. “Trầm trầm” là từ láy, có sự lặp lại toàn bộ tiếng trầm. Chấp nhận gọi từ láy toàn bộ; không yêu cầu thuật ngữ phân loại láy sâu hơn. Tiêu chí chấm Nội dung / mức đáp ứng Điểm Với răng: gọi đúng từ đơn được 0,25 điểm; nêu có một tiếng được 0,25 điểm. 0,5 Hai biểu hiện cộng độc lập, tối đa 0,5. Với trầm trầm: gọi đúng từ láy được 0,25 điểm; chỉ ra tiếng trầm lặp lại toàn bộ 0,5 được 0,25 điểm. Chỉ nói có hai tiếng chưa được điểm dấu hiệu láy. Câu 3. (1,0 điểm) Ban đầu các bác lo ong non gặp khó khăn hoặc đau yếu nên hỏi han. Qua các câu trả lời về răng, chân, cánh, rồi lời nói chẳng thích tự làm và đòi mở cửa, các bác nhận ra ong non không bị đau mà vòi vĩnh. Vì thế sự lo lắng chuyển thành tức giận. Không kết luận các bác tức giận chỉ vì ong non còn nhỏ hay vì các bác ghét ong non. 7
3. Biên soạn: DeThi.edu.vn Tiêu chí chấm Nội dung / mức đáp ứng Điểm Lí giải lúc đầu lo ong non gặp khó khăn/đau yếu, gắn với việc hỏi có cần giúp hoặc hỏi răng/chân/cánh: 0,5 điểm. Nêu đúng nguyên nhân nhưng chưa gắn chi 0,5 tiết: 0,25 điểm. Chỉ chép lời hỏi hoặc lí giải trái văn bản: 0 điểm. Lí giải sau đó nhận ra ong non không đau yếu mà chỉ đòi làm hộ, có căn cứ từ lời phủ nhận và/hoặc lời chẳng thích: 0,5 điểm. Có kết luận đúng nhưng căn cứ chưa 0,5 rõ: 0,25 điểm. Chỉ nêu tức giận hoặc quy thành ghét/bỏ mặc ong non: 0 điểm. Câu 4. (1,0 điểm) Bác ong hiện lên gần gũi, trìu mến hoặc vui vì ong non đã tự làm được. Cười là cử chỉ được gán như ở con người, còn đôi râu giữ nét riêng của con ong; kết hợp này khiến lời khuyên có dáng vẻ một người lớn đang ân cần trò chuyện, không khô cứng. Có thể nhận xét bác vừa nghiêm vừa ấm áp nếu gắn đúng ngữ cảnh. Không đủ căn cứ nói bác cười chế giễu ong non. Tiêu chí chấm Nội dung / mức đáp ứng Điểm Nêu cảm nhận phù hợp như gần gũi/ân cần/trìu mến/vui vì ong non tự làm được: 0,5 điểm. Chỉ nói sinh động hoặc đáng yêu mà không làm rõ thái độ của bác: 0,5 0,25 điểm. Cách hiểu trái ngữ cảnh, như chế giễu: 0 điểm. Giải thích cử chỉ cười mang nét người kết hợp đôi râu đặc trưng con ong làm lời khuyên gần gũi/cụ thể: 0,5 điểm. Mới giải thích một phía hoặc nêu được sự kết 0,5 hợp nhưng tác dụng còn chung: 0,25 điểm. Chỉ chép chi tiết hoặc gọi tên nhân hóa: 0 điểm. Câu 5. (1,0 điểm) Ví dụ: “Lời khuyên của bác ong thợ khiến tôi nhớ mãi.” Cụm danh từ là “Lời khuyên của bác ong thợ”; phần “của bác ong thợ” làm rõ người đưa ra lời khuyên. Chấp nhận “Lời khuyên đầu tiên của bác ong thợ ” hoặc cách mở rộng khác đúng yêu cầu. Đây là câu người đọc viết, không phải sửa nguyên tác. Tiêu chí chấm Nội dung / mức đáp ứng Điểm Viết câu có chủ ngữ được mở rộng thành cụm danh từ làm rõ bác ong/ong thợ là người khuyên và giữ nguyên “khiến tôi nhớ mãi”: 0,5 điểm. Đúng cụm danh từ và người khuyên nhưng thay vị ngữ, hoặc có mở rộng hợp ngữ pháp mà chưa 0,5 làm rõ người khuyên: 0,25 điểm. Không tạo được cụm danh từ phù hợp hoặc gán sai người khuyên: 0 điểm. Nêu đúng phần đã thêm và thông tin về người đưa ra lời khuyên trong câu mình viết: 0,5 điểm. Chỉ nêu phần thêm hoặc thông tin, chưa nối rõ hai ý: 0,25 điểm. 0,5 Giải thích không khớp câu hoặc không có phần thêm: 0 điểm. Nếu chỉ sai việc giữ vị ngữ đã xét ở C1, không trừ lại C2 khi giải thích đúng. Câu 6. (1,0 điểm) Có thể không đồng tình với lời khuyên tuyệt đối: bác ong hỏi để biết ong non có đau yếu không, nói chỉ mở giúp ong yếu và vẫn đứng trông nom, cho thấy cần xét khả năng thực. Em nhỏ đã cố gắng và đang sắp muộn, khác ong non chỉ đòi làm hộ. Có thể hướng dẫn 8
4. Biên soạn: DeThi.edu.vn nhanh, hỗ trợ phần khó hoặc buộc giúp lần này để kịp xe, rồi dành lúc không vội cho em tập với sự hướng dẫn. Chấp nhận lựa chọn để em thử thêm trong thời gian ngắn nếu nêu rõ cách bảo đảm kịp xe và kế hoạch tập tiếp. Không buộc một phương án duy nhất; không tán thành bỏ mặc dù muộn hoặc làm hộ mãi mà không cho tập. Tiêu chí chấm Nội dung / mức đáp ứng Điểm Đánh giá rõ lời khuyên và dùng một chi tiết đúng để lí giải việc cần xét khả năng/điều kiện trước khi yêu cầu tự làm: 0,5 điểm. Có quan điểm và chi tiết phù hợp nhưng mối liên hệ còn sơ lược: 0,25 điểm. Chỉ nêu khẩu hiệu, không có căn 0,5 cứ hoặc dùng chi tiết trái truyện: 0 điểm. Chấm lập luận, không chấm theo việc trùng quan điểm gợi ý. Đề xuất cách xử lí cụ thể cho cả trước mắt (kịp xe) và sau đó (em tiếp tục tập tự làm), phù hợp em đã cố gắng: 0,5 điểm. Chỉ giải quyết hợp lí một phía: 0,25 0,5 điểm. Không có cách cụ thể, mặc kệ muộn hoặc làm hộ mãi: 0 điểm. Dù lập luận C1 chưa có căn cứ, phương án đáp ứng ở C2 vẫn được chấm riêng. PHẦN II. VIẾT (4 điểm) Câu 7. (4,0 điểm) Học sinh tự chọn trải nghiệm. Bài viết cần giới thiệu hoàn cảnh, kể sai sót và thời điểm quyết định khắc phục, triển khai những việc đã làm cùng kết quả, thể hiện cảm xúc thay đổi và điều nhận ra. Có thể kể theo thời gian hoặc cách tổ chức khác hợp lí; không bắt sự việc nghiêm trọng, bài học đạo đức khuôn mẫu hay cách mở bài nhất định. Không yêu cầu viết theo tình huống giúp bạn của phần Đọc hiểu. Tiêu chí chấm Nội dung / mức đáp ứng Điểm Đúng kiểu bài kể trải nghiệm, người viết tham gia và kể ở ngôi thứ nhất: 0,5 điểm; nhận ra kiểu kể trải nghiệm nhưng ngôi kể có chỗ thiếu nhất quán: 0,25 0,5 điểm; không phải bài kể trải nghiệm hoặc chỉ kể chuyện người khác ở ngôi thứ ba: 0 điểm. Xác định được một sai sót nhỏ và trải nghiệm tự khắc phục của bản thân: 0,5 điểm; chỉ xác định sai sót mà chưa có hướng khắc phục, hoặc kể trải nghiệm 0,5 nhưng trọng tâm sửa sai chưa rõ: 0,25 điểm; lạc đề: 0 điểm. Nội dung (1,5 điểm), cộng ba thành phần sau. (a) Hoàn cảnh và sai sót: 0,5 nếu có chi tiết giúp hiểu sai sót xảy ra thế nào; 0,25 nếu mới nêu thời gian/nơi chốn và gọi tên sai sót; 0 nếu không xác định được sai sót. (b) Quá trình khắc phục: 0,5 nếu làm rõ lúc quyết định sửa sai (có thể qua suy nghĩ, lời nói hoặc hành động), kể cách thực hiện với chi tiết phù hợp và kết quả; 0,25 nếu đã kể hành động khắc phục nhưng còn sơ lược hoặc thiếu quyết định/kết quả; 0 nếu không 1,5 kể hành động khắc phục. Thiếu riêng bước quyết định thì phần (b) tối đa 0,25, không đòi dùng từ “quyết định”. (c) Cảm xúc: 0,5 nếu thể hiện sự thay đổi và gắn mỗi trạng thái với diễn biến làm nó nảy sinh; 0,25 nếu mới gọi tên các trạng thái trước/sau; 0 nếu thiếu sự thay đổi hoặc cảm xúc không phù hợp. Không bắt tình tiết, kết quả hay cảm xúc giống gợi ý. 9
5. Biên soạn: DeThi.edu.vn Nội dung / mức đáp ứng Điểm Tổ chức bài (chọn một mức): 0,75 nếu phần giới thiệu dẫn vào trải nghiệm, diễn biến chính được sắp xếp có trọng tâm, kết thúc nối với sự việc đã kể và các đoạn/ý liên kết mạch lạc; 0,5 nếu nhận ra cách tổ chức bài kể nhưng có chỗ chuyển ý đột ngột, lặp hoặc phân bố phần chưa hợp lí; 0,25 nếu chủ yếu liệt kê 0,75 các sự việc theo thứ tự hiểu được, chưa tổ chức thành mạch kể có mở, phát triển và khép lại; 0 nếu các ý rời rạc, không theo dõi được trình tự. Không bắt đúng ba đoạn. Chấm cách sắp xếp và liên kết, không trừ lại việc thiếu chi tiết, bước quyết định hoặc cảm xúc đã xét ở C3. Diễn đạt: (a) dùng từ, đặt câu rõ nghĩa: 0,25; (b) chính tả, dấu câu nhìn chung đúng, lỗi rải rác không cản hiểu: 0,25; (c) có lựa chọn từ ngữ/cách đặt câu giúp lời kể tự nhiên, diễn tả phù hợp hành động hoặc trạng thái, không chỉ lặp các câu theo một khuôn: 0,25. Mỗi phần đạt cho 0,25, chưa đạt cho 0; chỉ có câu đúng và 0,75 không sai chính tả chưa đủ điểm (c). Chấm biểu hiện ngôn ngữ thực có, không hạ điểm chỉ vì bài ngắn, không đòi văn cầu kì; thiếu nội dung đã xét ở C3 không bị trừ lại tại đây. Bỏ trống không có điểm. 10